Σπήλαιο Θεόπετρας: ένας τοίχος χτισμένος πριν από 23.000 χρόνια
Λίγα χιλιόμετρα από την Καλαμπάκα, το σπήλαιο της Θεόπετρας κρατά ίχνη ανθρώπων από την Παλαιολιθική εποχή ως τη Νεολιθική.
Λίγο έξω από την Καλαμπάκα, στον δρόμο προς τη Θεόπετρα, ένας ασβεστολιθικός βράχος υψώνεται μόνος του πάνω από τον κάμπο. Στην πλαγιά του ανοίγει ένα σπήλαιο που για δεκάδες χιλιάδες χρόνια ήταν σπίτι για ανθρώπους. Το σπήλαιο της Θεόπετρας είναι από τους σημαντικότερους προϊστορικούς χώρους της Ελλάδας.
Τι βρέθηκε μέσα
Οι ανασκαφές, που ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1980, βρήκαν στρώματα κατοίκησης από τη Μέση Παλαιολιθική εποχή ως τη Νεολιθική. Αυτό σημαίνει ότι διαφορετικοί άνθρωποι, σε πολύ διαφορετικές εποχές, κατέφυγαν στο ίδιο σπήλαιο. Βρέθηκαν εργαλεία από πέτρα, κόκαλα ζώων, ίχνη από φωτιές, και ανθρώπινα αποτυπώματα πάνω στο χώμα.
Το πιο γνωστό εύρημα είναι ένας πέτρινος τοίχος που έκλεινε μέρος της εισόδου. Σύμφωνα με τις χρονολογήσεις των ερευνητών, χτίστηκε πριν από περίπου 23.000 χρόνια, την εποχή που η Ευρώπη βρισκόταν στην πιο κρύα φάση της τελευταίας εποχής των παγετώνων. Οι άνθρωποι που τον έχτισαν ίσως ήθελαν απλώς να κρατήσουν τον αέρα έξω. Γι' αυτό τον λόγο ο τοίχος αναφέρεται συχνά ως μία από τις αρχαιότερες γνωστές ανθρώπινες κατασκευές.
Ένα σπήλαιο για το κλίμα
Η Θεόπετρα δεν είναι μόνο ένα αρχαιολογικό εύρημα. Είναι και αρχείο του κλίματος. Τα στρώματα του εδάφους δείχνουν πώς άλλαζε η θερμοκρασία και η βλάστηση γύρω από τα Μετέωρα στη διάρκεια χιλιάδων ετών. Για τους επιστήμονες που μελετούν την κλιματική αλλαγή, τέτοια σπήλαια είναι πολύτιμα γιατί κρατάνε τις αλλαγές σε μια σειρά, σαν σελίδες βιβλίου.
Αυτές τις μέρες, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας χρησιμοποιεί τη Θεόπετρα και με έναν πολύ ανθρώπινο τρόπο: ως αφετηρία για ένα εργαστήριο μνήμης με άτομα με άνοια στα Τρίκαλα.
Η επίσκεψη
Το σπήλαιο είναι οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος, με διαδρομή για τους επισκέπτες και ενημερωτικές πινακίδες. Πριν πάτε, ελέγξτε ωράριο και μέρες λειτουργίας, γιατί αλλάζουν ανάλογα με την εποχή.
Η Θεόπετρα απέχει λίγα λεπτά οδικώς από την Καλαμπάκα. Συνδυάζεται εύκολα με μια μέρα στα Μετέωρα: τα μοναστήρια το πρωί, το σπήλαιο το απόγευμα. Είναι ενδιαφέρον να δεις την ίδια μέρα δύο τόσο διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι διάλεξαν να ζήσουν μέσα στον βράχο.
