Η ιστορία της Λάρισας
Η ιστορία της Λάρισας και του νομού: προϊστορικοί οικισμοί, οι Αλευάδες, ο Άγιος Αχίλλιος, το Γενί Σεχίρ των Οθωμανών, το 1881, το Κιλελέρ και ο σεισμός του 1941.
Η Λάρισα είναι η μεγαλύτερη πόλη της Θεσσαλίας και μία από τις παλαιότερες συνεχώς κατοικημένες πόλεις της Ελλάδας. Χτισμένη στις όχθες του Πηνειού, στην καρδιά του κάμπου, υπήρξε για χιλιετίες κέντρο εξουσίας, εμπορίου και πίστης.
Σήμερα, τα αρχαία θέατρα, οι βυζαντινές βασιλικές, το οθωμανικό Μπεζεστένι και οι νεοκλασικές προσόψεις στέκονται το ένα δίπλα στο άλλο, σαν στρώματα ενός βιβλίου που διαβάζεται περπατώντας.
Προϊστορία
Άνθρωποι στις όχθες του Πηνειού
Ίχνη ανθρώπινης παρουσίας έχουν εντοπιστεί κατά μήκος του Πηνειού ήδη από την Παλαιολιθική εποχή. Στη Νεολιθική ο κάμπος γέμισε οικισμούς: οι χαρακτηριστικοί χαμηλοί λόφοι, οι «μαγούλες», που βλέπει κανείς ακόμα στο θεσσαλικό τοπίο, είναι συχνά τα κατάλοιπα αυτών των πρώτων χωριών.
Αρχαιότητα
Η πόλη των Αλευαδών
Η αρχαία Λάρισα ήταν από τις ισχυρότερες πόλεις της Θεσσαλίας. Στα αρχαϊκά και κλασικά χρόνια κυριαρχούσε η αριστοκρατική οικογένεια των Αλευαδών, με επιρροή που ξεπερνούσε τα όρια του κάμπου.
Κατά τον μύθο, στη Λάρισα ο Περσέας σκότωσε κατά λάθος με τον δίσκο του τον παππού του, Ακρίσιο. Κατά την παράδοση, εδώ πέθανε και ο Ιπποκράτης, ο πατέρας της ιατρικής. Τον 3ο αιώνα π.Χ. η πόλη απέκτησε το μεγάλο θέατρό της, στη νότια πλαγιά του λόφου του Φρουρίου.
Ρώμη και Βυζάντιο
Η πόλη του Αγίου Αχιλλίου
Στα ρωμαϊκά χρόνια η Λάρισα διατήρησε τη θέση της ως κέντρο της Θεσσαλίας. Με τη διάδοση του χριστιανισμού έγινε σημαντική επισκοπική έδρα. Ο επίσκοπός της, ο Άγιος Αχίλλιος, πήρε μέρος στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο (325 μ.Χ.) και είναι μέχρι σήμερα ο πολιούχος της πόλης.
Στον λόφο του Φρουρίου σώζονται τα ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής, μάρτυρες της βυζαντινής Λάρισας.
Οθωμανοκρατία
Γενί Σεχίρ, η «Νέα Πόλη»
Οι Οθωμανοί κατέλαβαν τη Λάρισα στα τέλη του 14ου αιώνα και την ονόμασαν Γενί Σεχίρ, «Νέα Πόλη». Για αιώνες ήταν σημαντικό διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο, με τζαμιά, λουτρά και αγορές.
Από εκείνη την εποχή σώζεται το Μπεζεστένι, η σκεπαστή αγορά πολύτιμων εμπορευμάτων, που αναστηλώθηκε και ξαναδόθηκε στην πόλη.
1881 έως σήμερα
Από την ενσωμάτωση στο σύγχρονο κέντρο
Το 1881 η Λάρισα ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος μαζί με το μεγαλύτερο μέρος της Θεσσαλίας. Στον πόλεμο του 1897 πέρασε για λίγο ξανά σε οθωμανικό έλεγχο.
Τον Μάρτιο του 1910 το Κιλελέρ, χωριό του νομού, έγινε σύμβολο της αγροτικής εξέγερσης των κολίγων για τη γη. Την 1η Μαρτίου 1941 ισχυρός σεισμός κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης, λίγο πριν από τη γερμανική εισβολή.
Μεταπολεμικά η Λάρισα μεγάλωσε γρήγορα και έγινε το μεγάλο αγροτικό, εμπορικό και υγειονομικό κέντρο της Θεσσαλίας, με πανεπιστημιακές σχολές, μουσεία και έναν ζωντανό αστικό ιστό γύρω από τα αρχαία της μνημεία.
