Ο Κένταυρος Χείρωνας, ο δάσκαλος των ηρώων που ζούσε στο Πήλιο

Οι Κένταυροι της ελληνικής μυθολογίας είναι συνήθως μεθυσμένοι, βίαιοι, αρπάζουν γυναίκες σε γάμους. Ένας μόνο ξεχωρίζει. Ζει σε μια σπηλιά του Πηλίου, μαζεύει βότανα, κοιτάζει τα αστέρια και μεγαλώνει τα παιδιά των βασιλιάδων. Είναι ο Χείρωνας, ο σοφότερος από τους Κενταύρους και ίσως ο πρώτος δάσκαλος της Ευρώπης.

Ένας Κένταυρος αλλιώτικος

Οι άλλοι Κένταυροι, κατά τον μύθο, κατάγονταν από τον Ιξίονα, βασιλιά των Λαπιθών της Θεσσαλίας. Ο Χείρωνας είχε άλλη γενιά: ήταν γιος του Κρόνου και της νύμφης Φιλύρας. Ήταν δηλαδή αδελφός του Δία από τον πατέρα του, και γι' αυτό αθάνατος.

Η διαφορά φαινόταν παντού. Εκεί που οι άλλοι Κένταυροι συμβόλιζαν το άγριο και το επικίνδυνο της φύσης, ο Χείρωνας ήταν η καλή της πλευρά: ήξερε τα φαρμακευτικά φυτά, την αστρονομία, το κυνήγι, τη μουσική. Και τα δίδασκε.

Τα παιδιά του βουνού

Η λίστα των μαθητών του μοιάζει με κατάλογο της ελληνικής μυθολογίας. Στη σπηλιά του μεγάλωσε ο Ιάσονας, που αργότερα ξεκίνησε με την Αργώ από την Ιωλκό, στα πόδια του ίδιου βουνού. Από αυτόν έμαθε την ιατρική ο Ασκληπιός, που η παράδοση συνδέει με την Τρίκκη. Και σε αυτόν έστειλε ο Πηλέας τον γιο του, τον Αχιλλέα.

Ο Πίνδαρος περιγράφει τον μικρό Αχιλλέα στο σπίτι της Φιλύρας, έξι χρονών, να κυνηγά λιοντάρια και κάπρους και να φέρνει τα θηράματα στον Κένταυρο. Τα ελάφια, γράφει, τα έπιανε τρέχοντας, χωρίς σκυλιά και παγίδες.

Το βέλος του Ηρακλή

Ο θάνατος του Χείρωνα είναι από τις πιο θλιμμένες ιστορίες της μυθολογίας. Σε μια μάχη του Ηρακλή με τους Κενταύρους, ένα βέλος βουτηγμένο στο δηλητήριο της Λερναίας Ύδρας τον βρήκε κατά λάθος. Η πληγή δεν έκλεινε, αλλά ο Χείρωνας, αθάνατος, δεν μπορούσε να πεθάνει. Τελικά παραχώρησε την αθανασία του, κατά μια εκδοχή στον Προμηθέα, για να γλιτώσει από τον πόνο. Ο Δίας τον έβαλε στον ουρανό: είναι ο αστερισμός του Κενταύρου.

Ο Χείρωνας στο σημερινό Πήλιο

Στο Πήλιο ο Χείρωνας δεν έφυγε ποτέ. Ήδη οι αρχαίοι συγγραφείς τοποθετούσαν τη σπηλιά του κοντά στην κορυφή του βουνού, όπου υπήρχε και ιερό του Δία, ψηλά πάνω από τα σημερινά Χάνια. Τα βότανα του βουνού, που ακόμα μαζεύονται για τσάι και αλοιφές, κουβαλούν κάτι από τη φήμη του. Ένα από αυτά, το κενταύριο, πήρε το όνομά του από τον Κένταυρο θεραπευτή.

Το όνομά του δίνει τίτλο και σε εκδηλώσεις. Την 1η Νοεμβρίου ο Βόλος φιλοξενεί το 1ο Φεστιβάλ Ελληνικής Χορωδιακής Μουσικής «Χείρωνος Ωδαί», με χορωδίες από όλη την Ελλάδα. Αν ανεβείτε στο Πήλιο εκείνες τις μέρες, κάντε μια στάση στο ψηλότερο σημείο του δρόμου, εκεί που φαίνονται και οι δύο θάλασσες. Είναι το τοπίο που ο μύθος διάλεξε για τον δάσκαλο των ηρώων.