Επεισόδιο 01: Ο Αγιογράφος

Η βυζαντινή αγιογραφία δεν «ζωγραφίζεται»· ιστορείται. Ξεκινά από ένα ξύλο που προετοιμάζεται για μέρες και τελειώνει με ένα πρόσωπο που κοιτάζει πίσω.

Στο πρώτο επεισόδιο της σειράς «Οι Τεχνίτες» δεν υπάρχει παρουσιαστής. Ο αγιογράφος μιλά για τη δουλειά του με τα δικά του λόγια, στο εργαστήριό του, με τον ρυθμό του. Η κάμερα μένει κοντά στα χέρια, στα πινέλα, στο αυγό που σπάει πάνω από ένα μικρό πιατάκι.

Τα τέσσερα στάδια

1. Το ξύλο. Ξύλο που στεγνώνει και σταθεροποιείται, με πανί κολλημένο στην επιφάνεια.
2. Το γέσο. Στρώσεις από γύψο και ζωική κόλλα, τριμμένες μέχρι να γίνουν λείες σαν κόκαλο.
3. Ο χρυσός. Φύλλα χρυσού που απλώνονται με την ανάσα και γυαλίζονται με πέτρα.
4. Η αυγοτέμπερα. Φυσικές χρωστικές δεμένες με κρόκο αυγού, από τους σκούρους τόνους προς το φως.

Από το σκοτάδι προς το φως

Το τελευταίο στάδιο είναι αυτό που κρατά τον θεατή. Ο αγιογράφος δεν ξεκινά από το φως, όπως θα περίμενε κανείς. Στρώνει πρώτα έναν σκούρο, λαδοπράσινο τόνο στο πρόσωπο, τον προπλασμό. Πάνω του έρχονται, η μία μετά την άλλη, όλο και πιο ανοιχτές στρώσεις, τα σαρκώματα. Στο τέλος μπαίνουν λίγες λεπτές πινελιές σχεδόν λευκές στο μέτωπο, στη μύτη, κάτω από τα μάτια. Εκεί το πρόσωπο «ανάβει».

Η αυγοτέμπερα στεγνώνει γρήγορα και δεν συγχωρεί. Γι' αυτό η δουλειά γίνεται σε πολλά λεπτά περάσματα, με υπομονή που δύσκολα φαίνεται σε μια φωτογραφία. Μια εικόνα μεσαίου μεγέθους μπορεί να πάρει εβδομάδες.

Γιατί ξεκινάμε από εδώ

Η Θεσσαλία έχει μακρά σχέση με την τέχνη αυτή. Στα Μετέωρα, πάνω από την Καλαμπάκα, σώζονται τοιχογραφίες του 16ου αιώνα από ζωγράφους της Κρητικής Σχολής, όπως ο Θεοφάνης στη Μονή του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά. Οι σημερινοί αγιογράφοι της περιοχής δουλεύουν δίπλα σε αυτά τα έργα και συχνά μαθαίνουν κοιτάζοντάς τα.

Διαλέξαμε την αγιογραφία για το πρώτο επεισόδιο επειδή δείχνει καθαρά αυτό που θέλει να καταγράψει η σειρά: μια γνώση που περνά από χέρι σε χέρι, με υλικά από τη φύση και κανόνες αιώνων, και που σήμερα την κρατούν λίγοι άνθρωποι.

Πότε

Τα γυρίσματα προγραμματίζονται για το φθινόπωρο. Όταν το επεισόδιο είναι έτοιμο, θα το βρείτε εδώ και στην ενότητα Βίντεο, και το χωριό του θα ανάψει στον χάρτη.

Η τοποθεσία του επεισοδίου θα ανακοινωθεί μετά την ολοκλήρωση των συμφωνιών.