Μαρίνος Αντύπας, ο Κεφαλονίτης που σκοτώθηκε για τους κολίγους

Στην κεντρική πλατεία του Πυργετού, στους πρόποδες του Κάτω Ολύμπου, στέκεται ο ανδριάντας ενός ανθρώπου που δεν γεννήθηκε εδώ. Ήρθε από την Κεφαλονιά, έμεινε λιγότερο από έναν χρόνο, και σκοτώθηκε. Είναι ο Μαρίνος Αντύπας, και για τους αγρότες της Θεσσαλίας το όνομά του έγινε σύμβολο.

Από τα Φερεντινάτα στην Αθήνα

Ο Αντύπας γεννήθηκε το 1872 στα Φερεντινάτα της Πύλαρου, στην Κεφαλονιά. Τελείωσε το γυμνάσιο στο Αργοστόλι το 1890, με στερήσεις, και γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας. Εκεί μπήκε στον σοσιαλιστικό κύκλο του Σταύρου Καλλέργη. Το 1898 διέκοψε τις σπουδές του και γύρισε στο νησί.

Το 1899 έβγαλε την εφημερίδα «Ανάστασις», που σταμάτησε όταν δημοσίευσε επίθεση κατά των τοπικών αρχών. Την ξανάβγαλε το 1903. Ήταν άνθρωπος που δεν κρατούσε τη γνώμη του για τον εαυτό του.

Ο επιστάτης που πήρε το μέρος των κολίγων

Ο θείος του, Γεώργιος Σκιαδαρέσης, ζούσε στο Βουκουρέστι και αγόρασε μεγάλες εκτάσεις στον θεσσαλικό κάμπο, κοντά στα Τέμπη. Το 1906, μετά από μια χαμένη εκλογική αναμέτρηση στην Κεφαλονιά, ο Αντύπας ήρθε στη Θεσσαλία ως επιστάτης στα κτήματα του θείου του.

Η Θεσσαλία είχε ενωθεί με την Ελλάδα μόλις 25 χρόνια πριν, αλλά τα περισσότερα χωριά του κάμπου ήταν ακόμα τσιφλίκια. Οι κολίγοι δούλευαν τη γη των μεγαλοκτηματιών, έδιναν μεγάλο μέρος της σοδειάς, ζούσαν σε καλύβες και αρρώσταιναν από ελονοσία χωρίς γιατρό.

Ο Αντύπας, αντί να πιέσει τους κολίγους όπως περίμεναν οι γαιοκτήμονες, πήρε το μέρος τους. Μίλησε για τα δικαιώματά τους, για μοίρασμα της γης, για οργάνωση.

8 Μαρτίου 1907

Οι τσιφλικάδες του κάμπου δεν το ανέχτηκαν. Στις 8 Μαρτίου 1907, στον Πυργετό, ένας επιστάτης, ο Ιωάννης Κυριακός, προκάλεσε επεισόδιο και τον πυροβόλησε. Το έγκλημα παρουσιάστηκε ως αυτοάμυνα και ο δράστης αθωώθηκε.

Η δολοφονία προκάλεσε αντιδράσεις σε όλη την Ελλάδα. Για το αγροτικό κίνημα της Θεσσαλίας ήταν σημείο καμπής. Τρία χρόνια αργότερα ήρθαν τα μεγάλα συλλαλητήρια και τα γεγονότα του Κιλελέρ (1910), και ακολούθησαν οι απαλλοτριώσεις που μοίρασαν τελικά τη γη στους αγρότες.

Ο Πυργετός σήμερα

Ο Πυργετός είναι χτισμένος στα 140 μέτρα, με θέα στο Δέλτα του Πηνειού, τον Θερμαϊκό και, τις καθαρές μέρες, ως τον Άθω. Έχει 1.373 κατοίκους (2021) που καλλιεργούν ζαχαρότευτλα, καλαμπόκι, σιτάρι, ακτινίδια, αμπέλια και ελιές. Η κεντρική πλατεία έχει το όνομα του κλαριντζή Βάιου Μαλλιάρα, που κατάγεται από εδώ και ηχογράφησε πάνω από 2.000 δημοτικά τραγούδια.

Λίγα χιλιόμετρα πάνω είναι η Ραψάνη. Αν περάσετε από τον Πυργετό, σταθείτε για λίγο στον ανδριάντα. Οι κάτοικοι ξέρουν την ιστορία και τη λένε ακόμα.