Το Μπουρανί του Τυρνάβου, η πιο διονυσιακή αποκριά της Ελλάδας

Υπάρχουν αποκριές με άρματα και κομφετί, και υπάρχει το Μπουρανί του Τυρνάβου. Είναι από τα λίγα έθιμα στην Ελλάδα που δεν προσπαθούν να φανούν ευγενικά. Τσίπουρο, χορός, χοντρά πειράγματα και σύμβολα γονιμότητας που κρατιούνται ψηλά στον δρόμο. Οι Τυρναβίτες το λένε συνέχεια μιας γιορτής για τον Διόνυσο, και όποιος το έχει δει καταλαβαίνει γιατί.

Τι γιορτάζεται

Το Μπουρανί γίνεται στην αρχή της Σαρακοστής, όταν τελειώνει η αποκριά. Στο κέντρο του βρίσκεται ο φαλλός, ως σύμβολο γονιμότητας και ευημερίας. Οι συμμετέχοντες κρατούν ξύλινους ή πήλινους φαλλούς, άλλοι μικρούς σαν σκήπτρα, άλλοι τόσο μεγάλους που χρειάζονται και τα δύο χέρια. Η γλώσσα της ημέρας είναι σκόπιμα αθυρόστομη, γιατί έτσι ορίζει το έθιμο.

Οι τοπικές αρχές λένε ότι οι ρίζες του φτάνουν στην αρχαιότητα και στη λατρεία του Διονύσου, του θεού του κρασιού και της γονιμότητας. Δεν είναι παράξενο σε έναν τόπο που ζει από το αμπέλι. Ο Τύρναβος είναι η πόλη του τσίπουρου και του κρασιού, με Μουσείο Αμπέλου και Οίνου και δική του γιορτή τσίπουρου και αποσταγμάτων κάθε φθινόπωρο.

Απαγορεύσεις και επιστροφή

Το έθιμο δεν είχε πάντα εύκολη ζωή. Στη διάρκεια του 20ού αιώνα δέχτηκε έντονη κριτική ως ασεβές, και υπήρξαν περίοδοι που απαγορεύτηκε, όπως στα χρόνια της χούντας. Επανεμφανίστηκε το 1980, και από τότε η φήμη του μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο.

Η Εκκλησία δεν το εγκρίνει, λόγω του παγανιστικού του χαρακτήρα. Ο δήμος όμως το στηρίζει επίσημα ως μέρος της τοπικής παράδοσης, και στις εκδηλώσεις συμμετέχουν ακόμα και σχολεία. Υπάρχουν συναυλίες, χοροί, η πορεία του καρναβαλιού και ο όρκος στον βασιλιά Καρνάβαλο. Την εποπτεία έχει ένας άνθρωπος με τον τίτλο του αρχιμπουρανίτη.

Τις τελευταίες δεκαετίες στο Μπουρανί παίρνουν ενεργό μέρος και γυναίκες, κάτι που δεν συνέβαινε παλαιότερα.

Η μεγάλη μέρα

Η πιο γεμάτη μέρα του τυρναβίτικου καρναβαλιού είναι η τελευταία Κυριακή της αποκριάς, με παρέλαση αρμάτων και χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους. Το τσίπουρο κυλά άφθονο, και ο χορός αρχίζει νωρίς.

Αν θέλετε να πάτε

Το Μπουρανί δεν είναι για όλους. Αν σας ενοχλεί η αθυροστομία, ίσως είναι καλύτερα να το δείτε σε φωτογραφίες. Αν όμως σας ενδιαφέρει να δείτε ένα έθιμο που επέζησε απαγορεύσεις, κήρυγμα και χούντα, ο Τύρναβος την Καθαρά Δευτέρα είναι το μέρος που πρέπει να βρίσκεστε. Κλείστε δωμάτιο νωρίς, γιατί η πόλη γεμίζει.

Ως τότε, ο Τύρναβος σας περιμένει στις 17 και 18 Οκτωβρίου για τη γιορτή του τσίπουρου. Και για τα χωριά γύρω του, δείτε τη σελίδα του Τυρνάβου στον χάρτη.