Δυτικά από τα Τρίκαλα, ο θεσσαλικός κάμπος σταματά απότομα μπροστά στα βουνά. Εκεί ο ποταμός Πορταϊκός βγαίνει από ένα στενό φαράγγι, σαν από πόρτα. Γι' αυτό η περιοχή λέγεται Πύλη. Και εκεί βρίσκονται δύο από τα ωραιότερα μνημεία του νομού.
Το γεφύρι
Το πέτρινο γεφύρι της Πύλης χτίστηκε το 1514 με πρωτοβουλία του Αγίου Βησσαρίωνα, μητροπολίτη Λαρίσης. Το ψηλό, λεπτό μονότοξο που δρασκελίζει τον Πορταϊκό είναι από τα πιο φωτογραφημένα γεφύρια της Ελλάδας.
Για αιώνες ήταν το πέρασμα από τον κάμπο προς τα ορεινά χωριά και τα μοναστήρια της Πίνδου. Από εδώ περνούσαν τα καραβάνια με τα μουλάρια, οι τσοπάνηδες με τα κοπάδια τους στη μετακίνηση προς τα θερινά βοσκοτόπια, οι προσκυνητές.
Ο ίδιος ο Βησσαρίων ίδρυσε και τη Μονή του Δουσίκου, λίγο πιο ψηλά στο βουνό, όπου έχει ταφεί. Το γεφύρι και η μονή είναι μέρος του ίδιου έργου: να ενωθούν τα ορεινά χωριά με τον κάμπο.
Η Πόρτα Παναγιά
Λίγο πιο κάτω, στην απέναντι όχθη, στέκεται ο βυζαντινός ναός της Πόρτα Παναγιάς. Χτίστηκε το 1283, όταν η Θεσσαλία είχε δικούς της ηγεμόνες, από τον σεβαστοκράτορα Ιωάννη Άγγελο Δούκα. Είναι γνωστός για τις δύο ψηφιδωτές εικόνες του εσωτερικού του, του Χριστού και της Παναγίας με το Βρέφος, που είναι από τα σπάνια βυζαντινά ψηφιδωτά της Θεσσαλίας.
Ο ναός έχει περάσει πολλά. Σεισμοί, φωτιές και οι αιώνες άφησαν τα σημάδια τους, και μέρος του αρχικού κτιρίου δεν σώζεται. Αυτό που έμεινε, όμως, κρατά την ατμόσφαιρα ενός τόπου που ήταν για αιώνες σταθμός στον δρόμο προς τα βουνά.
Πώς να το δείτε
Αφήστε τουλάχιστον μία ώρα: περπάτημα στο γεφύρι, λίγα λεπτά στο ποτάμι και επίσκεψη στον ναό. Το νερό του Πορταϊκού, που κατεβαίνει από τα βουνά, είναι κρύο ακόμα και τον Αύγουστο.
Το φθινόπωρο, με τα πλατάνια να κιτρινίζουν, η περιοχή είναι στην καλύτερή της στιγμή. Από εδώ ο δρόμος συνεχίζει προς την Ελάτη και το Περτούλι, οπότε η Πύλη είναι καλή πρώτη στάση για μια μέρα στα βουνά των Τρικάλων.
Ωράρια επίσκεψης του ναού ανακοινώνονται από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων.
Φωτογραφίες
